Mwanaharakati wa masuala ya umma, Francis Awino, ameiomba Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka nchini (IEBC) kuahirisha uchaguzi mdogo wa ubunge wa Ol Kalou uliopangwa kufanyika Alhamisi Julai 16, 2026, akidai mazingira ya sasa hayawezi kuhakikisha uchaguzi huru na wa haki.
Katika ombi lake kwa IEBC, Awino anadai kuwa kampeni za uchaguzi huo zimegubikwa na visa vya vurugu, vitisho kwa wapiga kura, utoaji wa hongo na matumizi mabaya ya rasilimali za serikali, hali ambayo, anasema, inatishia uadilifu wa mchakato wa uchaguzi.
“Mazingira ya sasa ya uchaguzi katika eneo bunge la Ol Kalou hayakidhi viwango vya Kikatiba vinavyohitajika ili kuhakikisha uchaguzi unakuwa huru, wa haki, wenye uwazi na wa amani,” ombi hilo linaeleza.
Aidha, amedai kuwa baadhi ya wanasiasa wamejihusisha na kuwahonga wapiga kura, jambo ambalo linaweza kuwa kosa la uchaguzi chini ya sheria za Kenya.
Awino pia ameitaka IEBC kuchunguza madai kwamba baadhi ya maafisa wakuu serikalini, wakiwemo Mawaziri, walishiriki kampeni za kisiasa kwa njia inayoweza kukiuka matakwa ya Katiba kuhusu kutokuwa na upendeleo kwa watumishi wa umma.
“Athari za jumla za ukiukaji wa sheria za uchaguzi ulioripotiwa zinatishia uaminifu, uwazi na uhalali wa uchaguzi mdogo unaotarajiwa kufanyika,” Awino ameongeza.
Kadhalika amenukuu vifungu mbalimbali vya Katiba pamoja na Kifungu cha 55B cha Sheria ya Uchaguzi, kinachoipa IEBC mamlaka ya kuahirisha uchaguzi endapo kutakuwa na ukiukaji mkubwa wa amani, udanganyifu wa uchaguzi au mazingira yanayofanya isiwezekane kuendesha uchaguzi wa kuaminika.
Ameitaka IEBC ichunguze madai hayo, na kupokea ripoti kutoka kwa vyombo vya usalama, waangalizi wa uchaguzi na mashirika ya kiraia, na iwapo itabaini mazingira hayafai, iahirishe uchaguzi huo hadi kutakapokuwepo mazingira salama na yanayokidhi matakwa ya Katiba.
