Aliyekuwa naibu rais, Rigathi Gachagua, amepeleka kesi yake ya kupinga kuondolewa madarakani katika mahakama ya rufaa baada ya kuwasilisha notisi ya kupinga sehemu za hukumu ya mahakama kuu iliyotolewa mapema mwezi Juni.
Rufaa hiyo inafuatia uamuzi wa Juni tarehe 8 2026 uliotolewa na jopo la majaji watatu waliokuwa wakijumuisha majaji Eric Ogola, Anthony Mrima, na Freda Mugambi, ambao walitoa maamuzi muhimu ya kikatiba kuhusu mchakato wa kuondolewa madarakani.
Katika notisi iliyowasilishwa mahakamani, Gachagua alionyesha kuwa anakusudia kupinga hukumu nzima isipokuwa maamuzi matano yaliyotolewa kwa manufaa yake.
“Mlalamishi katika shauri hili, akiwa hajaridhishwa na uamuzi huo, anakusudia kukata rufaa katika mahakama ya rufaa dhidi ya uamuzi/hukumu nzima,” sehemu ya notisi hiyo ilisema.
Miongoni mwa maamuzi ambayo Gachagua aliamua kuyahifadhi ni uamuzi wa mahakama kuu kwamba mchakato wa kuondolewa madarakani unaweza kuchunguzwa na mahakama, na kwamba mahakama zina mamlaka ya kikatiba kuchunguza iwapo bunge lilifuata sheria wakati wa mchakato huo.
Jopo hilo lilikuwa limehitimisha kwamba mahakama kuu ina mamlaka chini ya ibara za 22, 23 na 165 za katiba kuamua iwapo bunge la kitaifa na seneti yalifuata taratibu za kikatiba na kuheshimu haki za kikatiba wakati wa mchakato huo.
Gachagua pia aliacha bila kupinga uamuzi wa mahakama uliothibitisha kuwa mahakama zinaweza kutoa tiba za kikatiba, ikiwemo matamko ya kisheria, amri za kuzuia, amri za kuhifadhi hali ilivyo, fidia na amri za mapitio ya kimahakama katika migogoro inayohusiana na kuondolewa madarakani.
Kama lenye umuhimu mkubwa, naibu huyo wa zamani wa rais hakupinga tamko la mahakama kwamba haki yake ya kusikilizwa kwa haki ilikiukwa baada ya seneti kukataa kuahirisha vikao vya kuondolewa kwake madarakani licha ya kutokuwepo kwake.
Majaji walibaini kuwa kukataliwa kwa ombi la kuahirisha vikao kulikiuka haki zake za kikatiba wakati wa moja ya michakato yenye mvutano mkubwa wa kisiasa nchini.
Gachagua pia alikubali tamko la mahakama lililohimiza bunge kutunga mfumo wa wazi wa kisheria unaosimamia kuondolewa madarakani kwa naibu rais chini ya ibara ya 150 ya katiba.
Aidha, Gachagua aliacha bila kupinga fidia ya shilingi milioni 50 aliyopewa dhidi ya seneti, ambapo mahakama ilisema fidia hiyo ilikusudiwa kutetea katiba, kurejesha heshima yake na kuzuia ukiukaji wa kikatiba katika siku zijazo.
