Rais William Ruto anakabiliwa na mzozo wa kisheria baada ya kushindwa kutangaza hatua za kutekeleza agizo la Mahakama Kuu la kuunda upya Baraza la Mawaziri ili kuzingatia kanuni ya theluthi mbili ya jinsia, huku muda wa siku 120 ukikamilika Oktoba 28, 2026.
Majaji Eric Ogola, Stephen Githinji na Jairus Ngaah walitoa agizo hilo Juni 30, wakimtaka Rais kuhakikisha Baraza la Mawaziri linatimiza matakwa ya kikatiba kuhusu uwakilishi wa kijinsia.
Hata hivyo, kufikia mwisho wa Jumatano, Oktoba 28, Rais alikuwa bado hajatangaza mabadiliko ya Baraza la Mawaziri, hali iliyozua maswali kuhusu hatma ya mawaziri na uhalali wa maamuzi yao baada ya muda wa mahakama kukamilika.
Katiba Institute, mojawapo ya waliowasilisha kesi hiyo, ilisema Rais alikuwa na chaguo la kuteua wanawake wawili zaidi, kupunguza idadi ya wanaume katika Baraza la Mawaziri au kulivunja na kuteua baraza jipya litakalokidhi matakwa ya kisheria.
Mzozo huo unatokana na mabadiliko ya kisiasa yaliyofuatia maandamano ya vijana wa kizazi cha Gen Z mwaka 2024.
Baada ya maandamano hayo, Rais Ruto alivunja Baraza Lake la Mawaziri Julai 2024, kabla ya kuwateua tena baadhi ya mawaziri wa zamani na kuwajumuisha wanasiasa wa chama cha ODM katika serikali jumuishi.
Kinaya cha kisiasa kilijitokeza wakati muda wa kutekeleza agizo hilo ulipokamilika Oktoba 28, ambapo Rais Ruto alitangaza kuwa Klabu za Bayern Munich na Ajax Amsterdam zitacheza mechi ya ufunguzi wa Uwanja wa Talanta Januari 5, 2027.
Tangazo hilo lilitolewa huku serikali ikiwa bado haijaweka wazi hatua za kutekeleza agizo la mahakama, na hivyo kuibua maswali kuhusu iwapo Rais atachukua hatua gani kuhakikisha anazingatia matakwa ya kikatiba.
Wataalamu wa sheria na mashirika ya kutetea haki za binadamu wameonya kuwa maamuzi ya Baraza la Mawaziri baada ya muda wa kutekeleza uamuzi wa mahakama kutamatika yanaweza kupingwa kisheria.
Hata hivyo, athari halisi za kutotekelezwa kwa agizo hilo zinategemea tafsiri ya hukumu na hatua zinazoweza kuchukuliwa mahakamani.
